Brodnickie zabytki

Nasz wybór miejsc zabytkowych, z fascynującą historią i zdecydowanie wartymi zobaczenia w Brodnicy.

Zamek – ruiny (ul. Zamkowa 1)
Wzniesiony przez Zakon Krzyżacki w latach 1285-1339 na planie zbliżonym do kwadratu o boku 45 m., z budynkami wokół dziedzińca i wysoką wieżą (62m). Zbudowany, by strzec strategicznego brodu przez Drwęcę, miasta zwanego kluczem i bramą do Prus. Od 1331 r. zamek był siedzibą komturii i jednym z najpotężniejszych zamków krzyżackich. W 1415 roku budowniczy Mikołaj Fellenstein dokonał przebudowy fortyfikacji, dostosowując je do nowych wymagań sztuki wojennej. Drobniejsze prace budowlane w 1452 roku rozpoczął ostatni komtur brodnicki Heinrich von Rawenstein. Zdobyty w 1462 r. przez wojska Związku Pruskiego, od 1481 r. siedziba starostów polskich. Zniszczony podczas pożaru w 1550 r. - popadł w ruinę w trakcie wojen polsko-szwedzkich. Rozebrany po 1785 r., z wyjątkiem odrestaurowanej w 1842 r. wieży, która obecnie jest najwyższym obiektem gotyckim na wschód od Wisły i jednym z ciekawszych punktów widokowych. W latach 70-tych XX wieku odrestaurowano część piwnic, w których mieszczą się sale wystawowe Muzeum w Brodnicy.
Brama Chełmińska (ul. Mały Rynek 4)
Brama Chełmińska zwana Kamienną, wzniesiona w latach 1310-30 i nadbudowana ok. 1370 r., odnowiona w 1898 r. z częściową rekonstrukcją szczytów. Stanowiła element średniowiecznych obwarowań miejskich. W XIX w. używana jako więzienie, a w latach 70. wraz z przylegającą kamieniczką została adaptowana na siedzibę muzeum. Założona na planie kwadratu, dwukondygnacyjna ze szczytami schodkowymi i sterczynami oraz półkoliście zamkniętymi tynkowanymi blendami okiennymi. Od północy zachował się fragment szyi bramnej. W wejściu zrekonstruowana współcześnie drewniana brona (krata). Obecnie w Bramie Chełmińskiej mieści się galeria, zaś w przyległej kamieniczce przy Małym Rynku 4 - sale wystaw czasowych.
Wieża Bramy Mazurskiej (ul. Kościuszki 12)
Zbudowana została na początku XIV wieku, a podwyższona około 1370 roku. W średniowieczu była częścią murów miejskich – basztą obronną przy nieistniejącej już południowej bramie miejskiej, zwanej mazurską. Wieża w dolnej części czworoboczna, na wysokości pierwszej kondygnacji przechodzi w ośmiobok. Obecnie siedziba PTTK Oddziału w Brodnicy.
Spichlerz (ul. św. Jakuba 1)
Budowa renesansowa z ok. 1604 r., przebudowany na przełomie XIX i XX w. Pierwotnie dwu, obecnie czterokondygnacyjny ze zrekonstruowanym współcześnie szczytem renesansowym. W ścianie szczytowej portal zamknięty trójkątnym łukiem odcinkowym. Wewnątrz oryginalne belkowania drewniane. Obecnie siedziba muzeum i Centrum Edukacji Ekologicznej.
Pałac Anny Wazówny (ul. Zamkowa 1)
Pałac znajduje się w centrum miasta naprzeciw zamku. Wzniesiony w latach 1550-1584 przez starostę Rafała Działyńskiego, stał się rezydencją starostów polskich. W roku 1605 r. pałac przebudowano dla starościny Anny Wazówny, która mieszkała w nim do śmierci. Poza Anną Wazówną starostami brodnickimi byli: Konstancja - żona króla Zygmunta III Wazy, jego córka Anna Katarzyna, żona Władysława IV – Cecylia Renata oraz jego doradca i kanclerz wielki koronny Marcin Kalinowski oraz marszałek wielki koronny Franciszek Baliński. Pałac spalony w 1945 r., następnie odbudowany w latach 1960-1970. Nawiązuje swą stylistyką do rezydencji skandynawskich.
Starówka
Do dziś zachowany średniowieczny układ zabudowy, ograniczony z jednej strony brzegiem Drwęcy, z drugiej ulicą Przykop biegnącą wzdłuż dawnej fosy, okalającej niegdyś miejskie mury. W centrum rynek o unikatowym trójkątnym kształcie oraz pozostałości gotyckiego ratusza z końca XIV wieku, w latach 1598-1648 wykorzystany na zbór ewangelicki, spalony w 1631 roku. W wieży ratuszowej dwa dzwony z roku 1553 i 1554. Wokół rynku eklektyczne kamieniczki z XIX wieku. Nietypowy brodnicki rynek posiada kształt wydłużonego trójkąta. Tak jak przed wiekami, jest najważniejszym miejscem dzisiejszej Brodnicy. Malownicze uliczki sprawiają, że zarówno Brodniczanie jak i goście, chętnie tu wypoczywają i spędzają wolne chwile.
Kościół farny - kościół parafii pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej (ul. Farna 1)
Budowę kościoła rozpoczęto w 1285 r. Budowany jako bazylika, prezbiterium ukończono ok. 1320 r., korpus i sklepienie pobudowano w latach 1340-1370. Wieża, jedna z dwóch zaplanowanych, wzniesiona została w 1370 r., nadbudowana ok. 1485 r. W latach 1554-1598 kościół był w rękach luteranów. Fara ma 56 m długości i 27 m szerokości. Trójnawowa o układzie halowym. W nawie głównej i prezbiterium występują sklepienia gwiaździste z rzeźbionymi zwornikami, w nawach bocznych sklepienia krzyżowe. Najważniejsze zabytki fary: zespół rzeźb 12 apostołów z drugiej poł. XIV w., Grupa Ukrzyżowania z XVI w., kamienna chrzcielnica z XVII w.
Kościół i klasztor poreformacki - kościół parafii pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny (ul. Sądowa 5)
Zbudowany w 1751 r. (pierwotnie drewniany) z fundacji starosty Pląskowskiego, po pożarze w 1759 r.. odbudowany jako ceglany, w stylu barokowo-rokokowym. Do kasacji zakonu w 1831 r. należał do reformatów. Następnie kościół przemianowano na garnizonowy, klasztor zaś zamieniono na więzienie. Od roku 1947 ponownie w rękach franciszkanów. Wnętrze kościoła zdobią cztery bogato rzeźbione w drewnie lipowym ołtarze barokowe. W podziemiach klasztoru zmumifikowane ciała zmarłych z XVIII w. Od 1996 r. Sanktuarium św. Antoniego.
Kościół poewangelicki – obecnie rzymskokatolicki kościół filialny pw. Matki Bożej Królowej Polski (ul. Kościelna 1)
Budowę świątyni rozpoczęto w 1827 r., poświęcona została w 1830 r. Zbudowany w stylu neoklasycystycznym, wymiary: 33 m długości i 17 m szerokości.
Park Chopina (ul. Kamionka)
Park miejski początkami sięga czasów Anny Wazówny, która mieszkając w Brodnicy w latach 1605–1625, założyła przy swojej rezydencji duży ogród. W okresie międzywojennym dawny pałacowy ogród zmieniony został na park miejski. 20 grudnia 1956 roku parkowi nadano imię Chopina. Ustawiono w nim popiersie kompozytora – obecnie widoczne w środkowej części parku. Park obejmował pierwotnie ok. 2 ha powierzchni. Występują tu różne gatunki krzewów i drzew, a wśród nich okazy pomnikowe 200-letnie: platan, klon i kasztanowiec oraz 300-letnia lipa. Naprzeciw parku - dąb „Kopernik” liczący sobie ok. 500 lat. W południowym zakątku parku przy ul. Kamionka umieszczono tablice pamiątkowe z herbami miast partnerskich, z którymi Brodnica podpisała umowy o współpracy partnerskiej.
2019-06-25 POWRÓT
Partnerzy